موزه آذربایجان یکی از برجستهترین گنجینههای فرهنگی و تاریخی ایران، در قلب شهر تبریز واقع در استان آذربایجان شرقی قرار گرفته و به عنوان دومین موزه باستانشناسی کشور پس از موزه ملی ایران شناخته میشود. این موزه نه تنها خزانهای از آثار باستانی پیش از اسلام و دوران اسلامی است، بلکه نمادی از معماری سنتی ایرانی با الهام از عناصر تاریخی مانند قوسهای جناغی و ایوانهای کلاسیک به شمار میرود که بازدیدکنندگان را به سفری عمیق در اعماق تاریخ آذربایجان و ایران میبرد. با زیربنایی حدود ۲۴۰۰ تا ۳۰۰۰ مترمربع در سه طبقه، این بنای باشکوه در سال ۱۳۳۶ شمسی افتتاح شد و از آن زمان تاکنون بیش از ۱۲ هزار اثر عتیقه را در خود جای داده که هر کدام روایتی از تمدنهای کهن، هنر، صنایع دستی و زندگی روزمره مردمان این سرزمین را بازگو میکنند؛ از سنگنگارههای عصر سنگ تا ظروف سفالی ساسانی و کتیبههای اسلامی، همه و همه در فضایی حرفهای و آموزشی حفظ و نمایش داده شدهاند. این مکان در سال ۱۳۹۰ به فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.
موقعیت و دسترسی
موزه آذربایجان در جوار مسجد کبود و پارک خاقانی واقع شده و با ورودی پلکانی سنگی، در چوبی عظیم و دو قوچ سنگی نگهبان، فضایی حماسی و دعوتکننده برای گردشگران، محققان و عاشقان تاریخ ایجاد کرده که بازدید از آن را به تجربهای فراموشنشدنی تبدیل میکند.
معماری و ساختار
ساختمان موزه با سه طبقه شامل تالارهای نمایش (هر کدام ۱۲ در ۳۷ متر)، کتابخانه تخصصی، آزمایشگاه، مخازن و بخشهای اداری طراحی شده و از عناصر سنتی مانند جرزهای عمودی، قوسهای جناغی و پنجرههای تکرارشونده بهره میبرد. زیرزمین به مجسمهها، سنگقبرها و پیکرههای انسانی اختصاص دارد، در حالی که طبقات بالاتر به دورانهای تاریخی مختلف میپردازند.
آثار برجسته طبقات
طبقه همکف به دوران پیش از اسلام اختصاص دارد و شامل جامهای سفالی، ریتونها، کپی کتیبههای سراب، اسکلتهای عصر آهن و سنگنگارههای باستانی است. طبقه اول آثار اسلامی مانند سکهها، فلزکاریها، کاشیها و منسوجات را نمایش میدهد، و طبقه دوم به اشیای نوسنگی، مفرغی و ساسانی پرداخته است. بخش زیرزمین با قوچهای سنگی، سنگقبرهای اسلامی و کتیبهها، جذابیت خاصی برای علاقهمندان به هنرهای تجسمی دارد.
جمعبندی
این موزه به عنوان یکی از مهمترین مقاصد تبریز، برنامههای آموزشی برگزار میکند و نقش کلیدی در حفظ میراث آذربایجان ایفا مینماید، موزه آذربایجان تبریز، با مجموعهای بینظیر از ۱۲ هزار اثر تاریخی، پلی میان گذشته پرافتخار ایران و نسلهای آینده است و بازدید از آن را به هر علاقهمندی توصیه میشود تا از عمق تمدنی این خطه بهرهمند گردد.
